FAALİYET OLARAK AMATÖR VE SPORTİF BALIKÇILIK

TÜRKİYE VE DÜNYADA AMATÖR VE SPORTİF BALIKÇILIĞIN YERİ

Başlangıçta hobi amaçlı hayatınızda yer alıp daha sonra tutkuya, alışkanlığa, yaşam biçimine dönüştüğü sıklıkla görülen aktivitelerden birisi de balıkçılıktır. Balıkçılık; göl, gölet, deniz ve açık deniz gibi alanlarda yaşayan su ürünlerinin avlanması, toplanması ve yetiştirilmesidir. Çoğu zaman ticari kaygı güden bir endüstri kolu olsa da bireysel olarak ya da küçük gruplar halinde ticari kaygı gütmeden yapıldığında birçokları için büyük önem taşıyan bir sportif faaliyettir. Balıkçılığın yalnızca dinlenmek, boş zaman geçirmek ve ticari amaç taşımadan avcılık faaliyeti olarak yapılması ‘amatör balıkçılık’tır. Eğerki amatör balıkçılık faaliyeti birden fazla kişi ile bir arada ve aynı ortamda yapılıyor, yarışma amacı taşıyorsa buna da ‘sportif balıkçılık’ denir. Sportif balıkçılık, yalnızca yarışma amacı taşımasından dolayı amatör balıkçılıktan isim olarak farklılaşır ve amatör balıkçılık kapsamında yer alır.

Özellikle avcılık gibi spor faaliyetlerinde yer verilmesi gereken önemli hususlar vardır. Bunlar sportif faaliyet olarak balık avcılığının sürdürülebilirliği ve yasal süreçleridir.

Amatör ve Sportif Balıkçılığın Sürdürülebilirliği

Faaliyet alanlarında canlıların korunarak, beslenerek ve belirli dönemlerde avlanmasıyla uzun dönemler içinde balık avcılığının verimli olarak yapılması Amatör ve sportif balıkçılığın sürdürülebilirliği açısından önemlidir.

Amatör ve Sportif Balıkçılığın Yasal Süreçleri

Türkiye’de amatör balıkçı olabilmek için zorunlu bir belgeye ihtiyaç olmamakla beraber mevcut ‘Su Ürünleri Yasası’na göre Gıda ve Tarım Bakanlığı’na bağlı İl ve İlçe Tarım Müdürlükleri’nden isteğe bağlı ‘amatör balıkçı belgesi’ edinilebilir. Bununla birlikte amatör balıkçıların avlanma sırası ve sonrasında yerine getirmekle yükümlü oldukları bir takım yasalar vardır. Bunları detaylı olarak ‘Su Ürünleri Yasası’ başlığı ile bakanlığa ait websitesi ya da Resmi Gazete’den öğrenebilirsiniz.

Amatör Balıkçı Kimdir?

Sportif faaliyet amacıyla ticari kaygı gütmeden avlanan, balıkçılığı amaç değil dinlence olarak gören, sürdürülebilir balık avcılığı, avcılığın yasal ve etik süreçlerine riayet eden, avlanma sırasında bulunduğu çevreyi koruyan, doğayı seven, sportif ruha sahip kişidir.

İyi Bir Amatör Balıkçı Olabilmek İçin;

Başlıca amatör balıkçılık yöntemlerine hakim olmak ve balıkçılık kapsamında avlanabilecek balık türlerini bilmek faydalı olacaktır. Daha sonra av öncesi hazırlıklar, avlanma sırasında ve sonrasında yapılacaklar önem taşımaktadır. Avlanma kaynakları ve bu kaynaklardan yararlanma şeklini bunların yanı sıra ve amatör balıkçılığı ilgilendiren kanun ve kuralları bilmek gerekir.

Amatör Balıkçılıkta Avlanma Yerleri

Av, avlanma yer ve koşullarını sağlayan yasalara uygun her alanda yapılabilir. Bu yerler av bölgesi olarak üç başlık altında sayılabilir. Birincisi; göl, gölet, baraj ve akarsuların sayılabileceği tatlı sular. İkincisi; ırmak ağzı, dalyan, delta gibi tatlı ve tuzlu suyun birbirine karıştığı acısular. Üç ve sonuncusu ise, deniz olarak bilinen tuzlu sulardır.

Amatör Balıkçılığın İlgili Olduğu Canlı ve Canlı Grupları

Balık avcılığı sırasında avlanan su ürünlerini iki grupta inceleyebiliriz. İstenen avlar ve istenmeyen avlar. İstenen avlar; yasal olarak avlanması serbest olan amatör balıkçılık kapsamında yakalanabilecek canlılardır. Levrek, mercan, çipura, kalamar bunlara örnek verilebilir. İstenmeyen avlar ise, balıkçıya hiçbir fayda sağlamayan, tesadüfen veya kazayla yakalanmış, yasal zorunluluklara aykırı olan yasalarla korunan tür ve boydaki canlılardır.

Amatör Balıkçılıkta Avlanma Yöntemleri

Balık avcılığı denildiğinde ilk alkla gelen yem ve oltadır. Amatör balıkçılığın ticari amaç taşımamasından dolayı bu araçlar da balıkçıyı tatmin etmeye yetecek balığı avlamak için yeterlidir. Su ürünlerinin avlamasında çeşitli yemler kullanılır. Bunları gerçek ve sahte yemler olarka iki gruba ayırarak, gerçek yemlerde; canlı yemler olarak yengeç, karides, mamun, kurt, solucan, sülünes, midyeyi sayabiliriz. Sahte yemlerde ise chugger, crawler, diver türlerine değinilebilir. Türkiye’de son yıllarda moda olan, avrupada ise uzun zamandır kullanılan çeşitli sahte yemlerle yapılan ‘jigging’de amatör balıkçılıkta kullanılan avlama yöntemlerine eklenebilir.

Klasik olarak oltanın dışında amatör balıkçılık avlanma yöntemlerine yasal uygunluk taşıyan ağ ve zıpkın gibi çeşitli avlanma ekipmanları da kullanılabilir.

Türkiye ve Dünyada Amatör Balıkçılık

Amatör ve sportif balıkçılık dünyada olduğu kadar Türkiye’de örgütlü olmamakla beraber Türkiye’de de gelişmiş ülkelerdeki seviyelere taşımak adına çeşitli çalıştaylar ve projeler düzenlenmektedir.

2014’te yapılan ilk ‘Amatör Balıkçılık Çalıştayı’ ile örgütlenme yapısı ve mevzuat, amatör balıkçılık faaliyetlerinin geliştirilmesi, amatör balıkçılığın sosyo-ekonomik boyutu, amatör amaçlı su ürünleri avcılığını düzenleyen tebliğ konuları incelenmiştir. Ülkemizde bu çalıştaya ise hem Akdeniz Üniversitesi hem de Dokuz Eylül Üniversitesi Su Ürünleri Fakülteleri öncülük etti. Bununla beraber yine Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) tarfından düzenlenen ‘Sorumlu Amatör Balıkçılık Projesi’ ile deniz koruma alanlarında yasa dışı, amatör balıkçılıktan faaliyetlerine çözüm aranmaktadır.

Dünya genelinde ise son 30 yılda, amatör balıkçılık ve balıkçılığın diğer kolları eğlence sektörü içinde en çok gelişme gösteren sektörlerden birisi oldu. Sadece Birleşik Devletler’de amatör balıkçılık faaliyetlerinde yıllık elde edilen gelir 2009 krizine rağmen 50 milyar doları aşmaktadır. Sportif anlamda eğlence sektöründe yer edinen balıkçılığın dünya çapındaki cirosunun ise 80 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir.